Nārāyanasmṛti

by Narayana Guru

Summary

Nārāyaṇasmṛti is Narayana Guru's most thorough work on ethics and social conduct, written in simple Sanskrit in the Anuṣṭup metre. The work was directed by Narayana Guru and written down by his disciple Swami Atmananda. The two worked together closely, with Atmananda taking down the verses as Guru directed them. The entire work of 295 verses was completed within a single month, during Ciṅṅaṃ of 1924, which falls around August and September. The meaning will be added shortly.

Publisher

Nataraja Gurukula

No. of Pages

295

Language

Sanskrit

उपोद्घातः (Upodghātaḥ)

Verse 1
अद्वैतानन्द चिन्मात्र-
ज्योतिर्नारायणात्मकम्
चकास्तु धर्मबोधाय
नित्यमव्याहतात्मनाम्।

Transliteration
Advaitānanda cinmātra-
jyotirnārāyaṇātmakam
Cakāstu dharmabodāya
Nityamavyāhatātmanām.

Meaning 

Verse 2
पावने सह्यपादेत्र
केरले धर्मराजिते
प्राक् कण्वमुनिसार्धुल-
तपोदीप्त्या विराजितः।

Transliteration
Pāvane sahyapādatra
Kerāle dharmarājite
Prāk kaṇvamunisārdhula-
tapodīptyā virājitaḥ.

Meaning 

Verse 3
श्रीमज्जनार्दनक्षेत्र-
प्रसादनपरिष्कृतः
केरोद्रपनसाशोक-
कदलीपुकसंकुलः।

Transliteration
Śrīmajjanārdanakṣetra-
prasādanaparīṣkṛtaḥ
Kerodrapanasāśoka-
kadalīpukasaṅkulaḥ.

Meaning 

Verse 4
परस्पराश्लिष्टपर्यन्तैर्-
वारितार्कमरीचिभिः
जम्बूद्रुमैश्चोपकुलम्
नीलया कुल्यया तथा।

Transliteration
Parasparāśliṣṭaparyantair-
vāritārkimarīcibhiḥ
Jambūdrumaiścopakūlam
Nīlayā kulyayā tathā.

Meaning 

Verse 5
गमागमार्थम् नौकानाम्
अर्हया च सुरंगया
नित्यसृदिस्वच्छजल-
प्रणालीपरिपाविताः।

Transliteration
Gamāgamārtham naukānām
Arhayā ca suraṅgayā
Nityasṛdisvacchjala-
praṇālīparipāvitāḥ.

Meaning 

Verse 6
पारंगामैर्विसालैश्च
वृहिक्षेत्रैस्तुमन्तरः
सुगन्धिभिश्च पुन्नागैर्-
मालक्षेत्रैश्च रञ्जितः।

Transliteration
Pāraṅgāmairvisālaiśca
Vṛhikṣetraistumantaraḥ
Sugandhibiśca punnāgair-
mālakṣetraiśca rañjitaḥ.

Meaning 

Verse 7
नाना सस्यसमाकीर्णो
देशो वल्कले सञ्जितः
अस्तृस्य नीवृतो रत्न-
मकुटाकारभासुरः।

Transliteration
Nānā sasyasamākīrṇo
Deśo valkale sañjitaḥ
Astṛsya nīvṛto ratna-
makuṭākārabhāsuraḥ.

Meaning 

Verse 8
फलवत् पत्रपुष्पाढ्यो
लतापुष्पकरम्बितः
नेत्रांचलविलोकेन
नित्यं पादोपसेविनाम्।

Transliteration
Palavat patrapuṣpāḍhyo
Latāpuṣpakarambītaḥ
Netrāñcalavilokena
Nityaṃ pādopasevinām.

Meaning 

Verse 9
ईप्सितार्थप्रदानेन
राजत्या सारदाम्बया
भ्राजिष्णुरमृतास्वाद-
स्वच्छतोयप्रवाहतः।

Transliteration
Īpsitārtapradānena
Rājātyā sāradāmbayā
Bhrājiṣṇuramṛtāsvāda-
svacchatoyapravāhataḥ.

Meaning 

Verse 10
आधूतपादस्तुश्रीको
भक्तानन्दप्रवर्धनः
विख्यातो धर्मसंस्थाने
रम्यः शिवगिरिर्महान्।

Transliteration
Ādhūtapādatuśrīko
Bhaktānandapravardānaḥ
Vikhyāto dharmasaṃsthāne
Ramyaḥ śivagirirmahān.

Meaning 

Verse 11
तत्रैकान्ते सुखासीन-
श्रुतच्छायोपरञ्जिते
आश्रमे धर्ममर्मज्ञो
नीतिवैज्ञानिको विभुः।

Transliteration
Tatraikānte sukhāsīna-
śrutacchāyoparañjite
Āśrame dharmamarmajño
Nītivijñāniko vibhuḥ.

Meaning 

Verse 12
सर्वतन्त्रस्वतन्त्रश्च
ब्रह्मनिर्लीनमानसः
लोकक्षेमपरो नित्यो
भाति नारायणो गुरुः।

Transliteration
Sarvantantrasvatantraśca
Brahmanīrlīnamānasaḥ
Lokakṣemaparo nityo
Bhāti nārāyaṇo guruḥ.

Meaning 

Verse 13
तं महात्ममुपागम्य
धर्मावेक्षणतत्परः
बोधानन्दमुखाश्लिष्याः
प्रणिपत्यान्वयुञ्जत।

Transliteration
Taṃ mahātmamupāgamya
Dharmāvekṣaṇatatparaḥ
Bodhānandamukhāśliṣyāḥ
Praṇipatyānvayuñjata.

Meaning 

Comments

  • No comments yet. Be the first to comment!
error: Content is protected.

Copyright ©2025 Nataraja Guru. All Rights Reserved.